พุทธมังคลคาถา (นมัสการพระอรหันต์แปดทิศ)

พุทธมังคลคาถาเป็นบทที่เชื่อกันว่าสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ใช้สวดเป็นประจำ เนื้อหาเป็นการนมัสการพระพุทธเจ้าซึ่งประทับอยู่ตรงกลาง แวดล้อมด้วยพระมหาเถระแปดรูปประจำทิศ ได้แก่ พระโกณฑัญญะ พระกัสสปะ พระสารีบุตร พระอุบาลี พระอานนท์ พระควัมปติ พระโมคคัลลานะ และพระราหุล นิยมสวดเป็นทำนองสรภัญญะ

วิธีสวด

ตามความนิยมสวดหลังทำวัตรหรือสวดมนต์ประจำวัน ตั้งนะโม 3 จบก่อน ถ้าสวดเป็นหมู่มีผู้นำกล่าว หันทะ มะยัง พุทธะมังคะละคาถาโย ภะณามะ เส แล้วจึงสวดพร้อมกัน นิยมใช้ทำนองสรภัญญะ ผู้บูชาพระสมเด็จบางท่านสวดต่อจากพระคาถาชินบัญชร

ความหมายโดยสรุป

บทนี้วางภาพพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สัตว์สองเท้าประทับอยู่ตรงกลาง แล้วอัญเชิญพระมหาเถระแปดรูปมาประจำทิศทั้งแปดรอบตัวผู้สวด ผู้สวดกราบไหว้และบูชาท่านเหล่านั้น ขอให้ความสวัสดีเกิดแก่ตนด้วยอานุภาพของท่าน ส่วนท้ายกล่าวว่าบุญจากการนอบน้อมพระรัตนตรัยจะช่วยขจัดอันตรายทั้งปวง