พระประจำวันเกิด — 8 ปางของ 7 วัน
พระประจำวันเกิดมี 8 ปาง: วันอาทิตย์ ปางถวายเนตร · วันจันทร์ ปางห้ามญาติ · วันอังคาร ปางไสยาสน์ · วันพุธ ปางอุ้มบาตร · วันพุธกลางคืน ปางป่าเลไลยก์ · วันพฤหัสบดี ปางสมาธิ · วันศุกร์ ปางรำพึง · วันเสาร์ ปางนาคปรก
พระประจำวันเกิดคือพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ที่พุทธศาสนิกชนนิยมบูชาตามวันเกิดของตน แต่ละปางเลือกจากเหตุการณ์ในพุทธประวัติที่มีความหมายเป็นมงคลแก่ชีวิต คตินี้เกิดจากการผสมพุทธศาสนาเข้ากับโหราศาสตร์เรื่องดาวนพเคราะห์ เดิมผู้คนบูชาพระประจำวันตามดาวที่เชื่อว่าเข้ามาครองชะตาในแต่ละช่วงอายุ ภายหลังจึงปรับให้ง่ายขึ้นโดยยึดวันเกิดเป็นหลัก หลักฐานลายลักษณ์อักษรที่ชัดเจนพบในตำราพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส สมัยรัชกาลที่ 3 และมีนักวิชาการเสนอว่าอาจมีเค้ามาตั้งแต่สมัยอยุธยา ส่วนเหตุผลที่จับคู่ปางกับวันยังไม่ทราบแน่ชัด บทสวดประจำวันส่วนใหญ่เป็นบทจากพระปริตร จำนวนจบของวันอาทิตย์ถึงเสาร์ตรงกับตัวเลขในตำนานกำเนิดเทวดานพเคราะห์ เช่น พระอาทิตย์ 6 พระจันทร์ 15 พระศุกร์ 21
ภาพพระพุทธรูป: กสิณธร ราชโอรส (ส่วนใหญ่ถ่ายที่วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร) ผ่าน Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
คำถามที่พบบ่อย
คนเกิดวันอาทิตย์พระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันอาทิตย์พระประจำวันเกิดคือปางถวายเนตร สวดบทประจำวัน 6 จบ
คนเกิดวันจันทร์พระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันจันทร์พระประจำวันเกิดคือปางห้ามญาติ สวดบทประจำวัน 15 จบ
คนเกิดวันอังคารพระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันอังคารพระประจำวันเกิดคือปางไสยาสน์ สวดบทประจำวัน 8 จบ
คนเกิดวันพุธพระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันพุธพระประจำวันเกิดคือปางอุ้มบาตร สวดบทประจำวัน 17 จบ
คนเกิดวันพุธกลางคืนพระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันพุธกลางคืนพระประจำวันเกิดคือปางป่าเลไลยก์ สวดบทประจำวัน 12 จบ
คนเกิดวันพฤหัสบดีพระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันพฤหัสบดีพระประจำวันเกิดคือปางสมาธิ สวดบทประจำวัน 19 จบ
คนเกิดวันศุกร์พระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันศุกร์พระประจำวันเกิดคือปางรำพึง สวดบทประจำวัน 21 จบ
คนเกิดวันเสาร์พระประจำวันเกิดคือปางอะไร
คนเกิดวันเสาร์พระประจำวันเกิดคือปางนาคปรก สวดบทประจำวัน 10 จบ
แหล่งอ้างอิง (23 แหล่ง)
- สารคดี: มหาทักษา ๓๐ – เสื้อสีมงคล — อธิบายว่าตารางเสื้อสีมงคลมีฐานจากทักษาพยากรณ์ ยกตารางของโหราจารย์พลูหลวงที่ระบุดาวกาลกิณี ศรี และเดชของผู้เกิดทั้ง 8 วัน รวมวันพุธกลางคืน (ราหู) และคำเตือนว่าไม่ควรถือเคร่งเกินไป
- Sanook: เสริมดวงและความเป็นศิริมงคลด้วยสี — ตารางสีครบ 8 ตำแหน่งทักษา (บริวาร อายุ เดช ศรี มูละ อุตสาหะ มนตรี กาลกิณี) ของผู้เกิดแต่ละวัน ลำดับดาวตรงกับการนับทักษา แต่ใช้ชุดสีดาวแบบเก่า เช่น เสาร์เป็นดำ ราหูเป็นสีเหลือบ
- คมชัดลึก: อัปเดต "เสื้อสีมงคลประจำวัน" กับ อ. คฑา ชินบัญชร — สีเสื้อตามวันที่สวมใส่ตามเทคนิคมหาทักษา ระบุสีโชคลาภ (ศรี) สีอำนาจ (เดช) สีผู้ใหญ่เมตตา (มนตรี) สีอายุ และสีที่ควรเลี่ยงของทั้ง 7 วัน ใช้ชุดสีประจำวันสมัยใหม่
- ศิลปวัฒนธรรม: ความเชื่อเรื่อง "สีมงคล" ประจำวัน ในงานประพันธ์ของ "สุนทรภู่" — ร่องรอยการแต่งกายตามสีวันในกลอนสวัสดิรักษาของสุนทรภู่สมัยรัชกาลที่ 2 ที่มาจากสีกายเทพนพเคราะห์ การปรับโทนสีสมัยรัชกาลที่ 5 และการส่งเสริมให้แต่งกายตามสีวันในรัชกาลที่ 6
- วิกิพีเดีย: สีประจำวันในประเทศไทย — ตารางสีประจำวันกับดาวและเทวดานพเคราะห์ พร้อมตำนานการสร้างเทวดาแต่ละองค์ด้วยผงจากสัตว์หรือบุคคลตามจำนวนที่กำหนดแล้วห่อด้วยผ้าสีต่าง ๆ อันเป็นที่มาของสีกาย
- กรมศิลปากร (พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จันทรเกษม): สวัสดีตามวัน : พระประจำวันเกิด — อธิบายว่าการบูชาพระประจำวันเกิดผสมคติพุทธกับโหราศาสตร์ดาวนพเคราะห์ และให้รายการปางประจำวันทั้ง 8 ตามความนับถือในปัจจุบัน รวมพุธกลางวันและพุธกลางคืน
- สำนักงานราชบัณฑิตยสภา: พระประจำวัน (๒๐ กันยายน ๒๕๕๓) — อธิบายพระประจำวันอาทิตย์ จันทร์ อังคาร คือปางถวายเนตร ปางห้ามสมุทร และปางไสยา พร้อมเหตุการณ์ในพุทธประวัติของแต่ละปาง
- สำนักงานราชบัณฑิตยสภา: พระปางประจำวัน (๒๑ กันยายน ๒๕๕๓) — อธิบายปางอุ้มบาตร (พุธ) ปางปาลิไลย์ (ราหูหรือพุธกลางคืน) และปางสมาธิ (พฤหัสบดี) พร้อมที่มาในพุทธประวัติ
- สำนักงานราชบัณฑิตยสภา: พระตามวันเกิด (๒๒ กันยายน ๒๕๕๓) — สรุปปางประจำวันทั้งหมดและอธิบายปางรำพึง (ศุกร์) กับปางนาคปรก (เสาร์) อ้างหนังสือศิลปกรรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถานว่าเลือกเฉพาะปางที่มีความหมายเป็นมงคล
- มิวเซียมเพรส: "พระประจำวันเกิด" มีมาแล้วตั้งแต่สมัยอยุธยา? — ที่มาของคติพระประจำวันจากการบูชาตามดาวที่ครองชะตาแต่ละช่วงอายุ หลักฐานสมัยรัชกาลที่ 3 ในตำราของกรมพระปรมานุชิตชิโนรส และข้อเสนอของ ดร.พิริยะ ไกรฤกษ์ ว่าอาจมีมาแต่สมัยอยุธยา
- วัดป่ามหาชัย: พระประจำวันเกิด ทั้งเจ็ดวัน — ลักษณะพระพุทธรูป ความเป็นมาในพุทธประวัติ บทสวดบูชา และจำนวนจบของพระประจำวันทั้ง 8 รวมคำอธิบายช่วงเวลาของผู้เกิดวันพุธกลางคืน
- วิกิซอร์ซ: พระคาถาประจำวันเกิด — ตัวบทพระคาถาประจำวันเกิดวันอาทิตย์ถึงวันเสาร์ พร้อมจำนวนจบที่ใช้สวด (ไม่มีบทของวันพุธกลางคืน)
- PPTV: บทสวดมนต์ไหว้พระประจำวันเกิดทั้ง 7 วัน — รวมบทสวดบูชาพระประจำวันเกิดฉบับเต็มและฉบับย่อ พร้อมจำนวนจบของทั้ง 8 วัน รวมวันพุธกลางคืน
- Sanook: คาถาบูชาพระประจำวันเกิดทั้ง 7 วัน แบบเต็ม แบบย่อ — บทสวดบูชาพระประจำวันเกิดพร้อมจำนวนจบ ใช้ตรวจเทียบตัวบทของวันอังคาร พฤหัสบดี และศุกร์ ซึ่งแต่ละแหล่งให้ไว้ไม่ตรงกัน
- วิกิพีเดีย: ปางถวายเนตร — ลักษณะพระพุทธรูปยืนทอดพระเนตรต้นพระศรีมหาโพธิ์ ประวัติสัปดาห์ที่ 2 หลังตรัสรู้ และระบุว่าเป็นพระประจำวันอาทิตย์ สวดโมรปริตร 6 จบ
- วิกิพีเดีย: ปางห้ามญาติ — ลักษณะพระพุทธรูปยืนยกพระหัตถ์ขวาห้าม และเรื่องศากยะกับโกลิยะวิวาทแย่งน้ำในแม่น้ำโรหิณี ระบุว่าเป็นพระประจำวันจันทร์
- วิกิพีเดีย: ปางห้ามสมุทร — ลักษณะพระพุทธรูปยืนยกพระหัตถ์ทั้งสองห้าม และเรื่องห้ามน้ำท่วมที่สำนักอุรุเวลกัสสปะ ระบุว่าเป็นพระประจำวันจันทร์
- วิกิพีเดีย: ปางไสยาสน์ — จำแนกพระพุทธรูปอิริยาบถบรรทมแบบต่าง ๆ เช่น ปางโปรดอสุรินทราหู และปางปรินิพพาน พร้อมประวัติการสร้างพระนอนในไทย
- วิกิพีเดีย: ปางอุ้มบาตร — ลักษณะพระพุทธรูปประคองบาตร เรื่องเสด็จบิณฑบาตในกรุงกบิลพัสดุ์ ระบุว่าเป็นพระประจำวันพุธกลางวัน สวด 17 จบ
- วิกิพีเดีย: ปางปาลิไลยก์ — ลักษณะพระพุทธรูปประทับบนศิลามีช้างและลิงถวายของ เรื่องเสด็จไปประทับในป่าปาลิเลยยกะเพราะภิกษุโกสัมพีวิวาทกัน ระบุว่าเป็นพระประจำวันพุธกลางคืน สวด 12 จบ
- วิกิพีเดีย: ปางสมาธิ — ลักษณะพระพุทธรูปนั่งขัดสมาธิวางพระหัตถ์ซ้อนบนพระเพลา เรื่องการบรรลุญาณในคืนตรัสรู้ ระบุว่าเป็นพระประจำวันพฤหัสบดี สวด 19 จบ
- วิกิพีเดีย: ปางรำพึง — ลักษณะพระพุทธรูปยืนประสานพระหัตถ์ที่พระอุระ เรื่องทรงพิจารณาบุคคลเปรียบบัวสี่เหล่า ระบุว่าเป็นพระประจำวันศุกร์ สวด 21 จบ
- วิกิพีเดีย: ปางนาคปรก — ลักษณะพระพุทธรูปนั่งสมาธิมีพญานาคแผ่พังพานปรก เรื่องพญามุจลินท์กันฝนใต้ต้นจิก ระบุว่าเป็นพระประจำวันเสาร์ สวด 10 จบ (องคุลิมาลปริตร)
เรียบเรียงจากตำราโหราศาสตร์ไทยและคติความเชื่อพื้นบ้าน เพื่อเป็นความรู้และความเพลิดเพลิน ไม่ใช่การรับประกันผลใด ๆ